-TZOB Genel Başkanı Bayraktar:

-“Kuru incir 4,5 kat, kuru kayısı 3,9 kat, lahana ve süt 3,5 kat, nohut 3,4 kat fazlaya tüketiciye satılmaktadır”

-“Üreticide 13 lira olan kuru incir markette 58 lira 30 kuruşa, 11 lira olan kuru kayısı 42 lira 72 kuruşa, 53 kuruş olan lahana 1 lira 86 kuruşa, 2 lira 6 kuruş olan süt 7 lira 12 kuruşa, 2 lira 89 kuruş olan nohut 9 lira 90 kuruşa satılmaktadır”

-“Fiyatı en fazla artan ürün markette ve üreticide kabak; fiyatı en fazla düşen ürün ise markette havuç, üreticide kuru soğan oldu”

-“Adana ve Mersin’de meydana gelen sel felaketinin seralardaki ürünleri de etkilemesi fiyatlarda artışa yol açmıştır”

-“Mandalina, limon ve portakalda çiçeklenme dönemindeki iklimsel olumsuzluklar nedeniyle rekoltede yaşanan düşüş fiyata yansımıştır”

-“Rekoltedeki artışa bağlı olarak kuru soğan fiyatlarında düşüş yaşanmıştır”

 Ankara – 02.02.2020 – Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ocak ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 348,46 ile kuru incirde yaşandığında dikkati çekti. Kuru incirin 4,5 kat, kuru kayısının 3,9 kat, lahananın ve sütün 3,5 kat, nohudun 3,4 kat fazlaya tüketiciye satıldığını vurgulayan Bayraktar, “üreticide 13 lira olan kuru incir markette 58 lira 30 kuruşa, 11 lira olan kuru kayısı 42 lira 72 kuruşa, 53 kuruş olan lahana 1 lira 86 kuruşa, 2 lira 6 kuruş olan süt 7 lira 12 kuruşa, 2 lira 89 kuruş olan nohut 9 lira 90 kuruşa satılmaktadır” dedi.

Bayraktar, Ocak ayında markette 29, üreticide 22 üründe fiyat artışı, markette 9, üreticide 3 üründe fiyat düşüşü olduğunu, markette 4, üreticide 9 üründe fiyatın değişmediğini bildirdi.

Bayraktar, Ocak ayında fiyatı en fazla artan ürünün markette ve üreticide kabak; fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette havuç, üreticide kuru soğan olduğunu belirtti.

Şemsi Bayraktar, yaptığı açıklamada, Türkiye Ziraat Odaları Birliği olarak üreticiden tüketiciye halkın tamamını yakından ilgilendiren gıda fiyatlarındaki değişimleri takip etmeye ve kamuoyunu doğru bilgilendirmeye devam ettiklerini vurguladı.

-Market fiyatlarındaki değişim-

Ocak ayında markette kuru soğan, kuru fasulye, zeytinyağı ve yumurta fiyatında bir değişim meydana gelmezken, markette fiyat düşüşünün en fazla yüzde 15,09 ile havuçta görüldüğünü bildiren Bayraktar, şunları kaydetti:

“Havuçtaki fiyat düşüşünü yüzde 6,05 ile kuru kayısı, yüzde 5,22 ile pırasa, yüzde 3,79 ile karnabahar, yüzde 3,06 ile yeşil mercimek izledi.

Markette en fazla fiyat artışı ise yüzde 73,17 ile kabakta yaşandı. Kabaktaki fiyat artışını yüzde 70,35 ile patlıcan, yüzde 56,93 ile yeşil soğan, yüzde 29,91 ile sivri biber, yüzde 23,99 ile mandalina, yüzde 17,25 ile salatalık, yüzde 14,40 ile limon, yüzde 12,33 ile maydanoz, yüzde 11,72 ile Antep fıstığı, yüzde 11,43 ile marul, yüzde 10,05 ile domates takip etti.”

-Üretici fiyatlarındaki değişim-

Ocak ayında üreticide maydanoz, elma, kuru fasulye, nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek, pirinç, kuru üzüm ve kuru incir fiyatında bir değişim meydana gelmezken, yüzde 16,07 azalmayla fiyatı en fazla düşen ürünün kuru soğan olduğunu belirten Bayraktar, şu bilgileri verdi:

“Kuru soğandaki fiyat düşüşünü yüzde 4,49 ile pırasa, yüzde 3,08 ile yumurta izledi.

Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 130,34 ile kabakta görüldü. Kabaktaki fiyat artışını yüzde 57,89 ile salatalık, yüzde 57,58 ile patlıcan, yüzde 53,85 ile sivri biber, yüzde 52 ile yeşil soğan, yüzde 48,98 ile mandalina, yüzde 22,43 ile ıspanak, yüzde 15,98 ile limon, yüzde 13,51 ile fındık, yüzde 12,50 ile patates, yüzde 12,28 ile lahana, yüzde 10,88 ile portakal, yüzde 10 ile kuru kayısı, yüzde 8,92 ile marul, yüzde, 5,88 ile domates, yüzde 5,36 ile karnabahar, yüzde 3,64 ile kuzu eti, yüzde 3,61 ile Antep fıstığı, yüzde 3,59 ile dana eti, yüzde 2,27 ile havuç, yüzde 1,29 ile zeytinyağı, yüzde 0,98 ile süt takip etti.”

-Fiyat değişimlerinin nedenleri-

Üretici fiyatlarında, kabak, salatalık, patlıcan, sivri biber ve domateste görülen artışta, arzın örtü altından sağlanması nedeniyle, mevsim itibarıyla olgunlaşmanın yavaş olmasına bağlı olarak hasat edilen ürün miktarının azalmasının etkili olduğunu belirten Bayraktar, Adana ve Mersin’de meydana gelen sel felaketinin de seralardaki ürünlere zarar verdiğini, bu durumun fiyatlarda artışa yol açtığını söyledi. Yeşil soğan ve maruldaki fiyat artışında da benzer durumun söz konusu olduğunu ifade eden Bayraktar şöyle devam etti:

“Mandalina, limon ve portakalda çiçeklenme dönemindeki iklimsel olumsuzluklar nedeniyle rekoltede yaşanan düşüş fiyatlara yansımıştır. Ispanakta üretimin yoğun olduğu Beypazarı’nda kış koşulları nedeniyle hasadın yavaşlaması fiyat artışında etkili olurken; lahana, karnabahar ve havuçta da mevsim koşulları nedeniyle fiyatlarda artış meydana geldi.

Fındık fiyatında görülen artışta artan talebin yanı sıra randımanın iyi olması etkili olurken, Antep fıstığında rekoltedeki düşüş fiyatları etkiledi. Patateste ise Birliğimizin tüketimi artırmaya yönelik çalışmaları fiyata yansısa da hali hazırda üreticilerimiz maliyetine ürün satmak zorunda kaldı. Dana eti, kuzu eti ve süt fiyatındaki artışta artan üretim maliyetinin yanı sıra arz ve talepteki değişimler etkili oldu. Rekoltedeki artış kuru soğan fiyatlarında düşüşe neden oldu. Pırasada ise piyasaya arz edilen ürün miktarındaki artış fiyatlarda bir miktar düşüşe yol açtı.”

Seçilmiş ürünlerde 31 Ocak 2020 tarihi itibarıyla ortalama üretici, hal, pazar ve market fiyatları ve fiyat farkları:

Not: Hal, pazar ve market verileri Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin, Antalya ve Bursa illerinden derlenen ortalama fiyatlardır. Üretici fiyatları ise ürünlere göre önemli üretim merkezlerinden derlenmektedir. Pirinç (Osmancık), kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimek için belirtilen hal fiyatları toptan satış fiyatlarıdır.  Dana eti, kuzu eti, Antep fıstığı ve fındık fiyatı serbest piyasa fiyatıdır.

Seçilmiş ürünlerde market fiyatlarındaki aylık fiyatlar ve değişim oranları:

Seçilmiş ürünlerde üretici fiyatlarındaki aylık fiyatlar ve değişim oranları:

– Bu yılın 9 aylık döneminde ihracatta yüzde 4,2’lik artışa karşın, ithalat yüzde 12,5 arttı”

-“Geçen yıl 9 aylık dönemde 3,2 milyar dolar olan dış ticaret fazlası, bu yıl aynı dönemde 2,65 milyar dolara indi”

-“İthalat ile ihracat arasındaki makas kapanıyor. Önlem alınmalı, rekabet koşulları sağlanmalı, ihracat desteklenmelidir”

-“Tarımda, yerli üretim desteklenmeli, üretim açığı olan ürünlere ağırlık verilmeli, ithalat önlenmelidir”

Ankara – Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Eylül ayında tarım ve gıdada ihracatın yüzde 8,3 artarken, ithalattaki yükselmenin yüzde 15,8’i bulduğunu bildirerek, “bu yılın 9 aylık döneminde ihracatta yüzde 4,2’lik artışa karşın, ithalat yüzde 12,5 arttı. Geçen yıl 9 aylık dönemde 3,2 milyar dolar olan dış ticaret fazlası, bu yıl aynı dönemde 2,65 milyar dolara indi” dedi.

Bayraktar, yaptığı açıklamada, tarım ve gıdada ihracatın Eylül ayında, geçen yılın aynı ayına göre, yüzde 8,3 artarak 1 milyar 233,3 milyon dolardan 1 milyar 335,4 milyon dolara, 9 aylık dönemde ise yüzde 4,2 artışla 11 milyar 304,7 milyon dolardan 11 milyar 774,6 milyon dolara yükseldiğini belirtti. Şemsi Bayraktar, tarım ve gıdada ithalatın ise Eylül ayında geçen yıl aynı ayına göre yüzde 15,8 artışla 794,7 milyon dolardan 920,1 milyon dolara, 9 aylık dönemde de 8 milyar 113,1 milyon dolardan 9 milyar 125,1 milyon dolara çıktığını vurguladı.

-“İhracatta artış üretimin desteklenmesi açısından çok önemli”-

İhracatta artışın üretimin desteklenmesi açısından çok önemli olduğunu, bazı ürünlerin üretimin büyük oranda ihracata bağlı bulunduğunu belirten Bayraktar, şunları kaydetti:

“Tarım ve gıdada 2023 yılında 40 milyar dolarlık bir ihracat hedefimiz var. Bu hedefe ulaşmak için ihracattaki artış hızını yükseltmemiz gerekiyor. Aksi takdirde hedefi yakalayamayız. Türkiye, tarım ve gıdada olağanüstü bir potansiyeli barındırıyor. İhracatını hızla artırabilir. Rekabet koşulları sağlanırsa, tarım ve gıda ihracatını 40 milyar dolara çıkarmak hiç de zor olmaz.

İhracat desteklenirken, ithalata da dikkat etmek gerekir. Sattığınız ürün kadar ithalat yapıyorsanız döviz gelirleri açısından bunun anlamı yok. 2014 yılında 5,6 milyar dolara kadar çıkan tarım ve gıdada dış ticaret fazlası, 2016 yılında 5,2 milyar dolara düştü. 2016 yılının Ocak-Eylül döneminde tarım ve gıdada 3,2 milyar dolar olan dış ticaret fazlası, 2017 yılının aynı döneminde 2,65 milyar dolara indi. Bu yılın Ocak-Eylül döneminde dış ticaret fazlası, geçen yılın aynı dönemine göre gerileme yüzde 17,1’ye ulaştı. İthalat ile ihracat arasındaki makas kapanıyor. Önlem alınmalı, rekabet koşulları sağlanmalı, ihracat desteklenmelidir.”

Bayraktar, tarımda, yerli üretimin desteklenmesi, üretim açığı olan ürünlere ağırlık verilmesi, ithalatın önlenmesi gerektiğini vurguladı.

Bayraktar,yaptığı açıklamada,  2017 yılının Temmuzayında, bir önceki yılın aynı ayına göre,yumurta üretiminin 1 milyar 460milyon 252bin adetten 1 milyar 567milyon486bin adede, tavuk eti üretiminin ise 160 bin 209 tondan 195 bin 941 tona yükseldiğinibelirtti.

Şemsi Bayraktar, Ocak-Temmuz döneminde, geçen aynı dönemine göre, kanatlı eti üretiminin yüzde 11,1 artışla 1 milyon 115 bin tondan 1 milyon 238 bin tona, yumurta üretimin yüzde 8,2 artışla 10 milyar 141 milyon adetten 10 milyar 973bin adede yükseldiğini bildirdi.

-İhracat üretimi tetikliyor-

İhracat artışının üretimi tetiklediğini belirten Bayraktar, şunları kaydetti:

“Temmuzayında, bir önceki yılın aynı ayına göre, yumurta ve ürünleri ihracatı yüzde 29,2 artışla20,3 milyon dolardan 26,3 milyon dolara, kanatlı eti ve ürünleri ihracatı yüzde 115,8 artışla22,7 milyon dolardan 48,9 milyon dolara yükseldi. Ocak-Temmuz döneminde ise kanatlı eti ve ürünleri ihracatında yüzde 47,1, yumurta ve ürünleri ihracatında yüzde 54,5 artış oldu. Yumurta ve ürünleri ihracatı, 2017 yılının Ocak-Temmuz döneminde 133,7 milyon dolardan 206,5 milyon dolara, kanatlı eti ve ürünleri ihracatı 188,6 milyon dolardan 277,4 milyon dolara yükseldi. Tabii bu yeterli değildir. Kanatlı eti ve ürünleri ihracatı, 2014 yılında 651 milyon dolara, yumurta ve yumurta ürünleri ihracatı 401,9 milyon dolara kadar çıkmıştı. Başta Irak olmak üzere yakın pazarlardaki sıkıntılar, Ortadoğu ülkelerinde yaşanan ekonomik sorunlar,Suriye ve Irak’ın neden olduğu ulaşımda yaşanan aksamalar ihracatı olumsuz etkilemiş, 2015 yılında, kanatlı eti ve ürünleri ihracatı 436,8 milyon dolara, 2016 yılında ise 361,6 milyon dolara, yumurta ve yumurta ürünleri ihracatı 2015 yılında 273,5 milyon dolara inmiş. 2016’da 289,6 milyon dolara yükselse de 2014 yılı ihracat rakamları yakalanamamıştı.”

-Üretici geliri yetersiz-

Üretim ve ihracat artarken, üreticinin yeterli gelir elde edemediğini vurgulayan Bayraktar, şu bilgileri verdi:

“Teknolojide en üst seviyeye ulaşan kanatlı sektöründe, yapılan yatırımın karşılığı alınamıyor. Üreticinin elde ettiği gelir amortisman giderlerinin bile karşılığı değil. Sektöre yatırım yapan işletme sahiplerimiz, kiraya vermenin bile daha iyi gelir sağladığını belirtiyorlar. Elde edilen gelirin alınan riskin karşılığı olmadığı açıktır. Sektöre arazi ve enerji yatırımı hariç3 milyon liralık yatırım yapıp 50 bin kapasiteli işletme kuran bir üreticimiz, yaptığı yatırımın karşılığını bu fiyatlarla almasının mümkün olmadığını söylüyor. 5 dönemlik bir süreçte yılda elde edilen gelir 100 bin lirayı ancak kazanıyor. Bu parayla yatırımın karşılığı 30 yılda ancak alınır. Oysa bir yatırımın dönüşünün ortalama 10 yılda sağlanması gerekir.

Firmaların kazan kazan politikası uygulaması, üreticiyi de düşünmesi ve buna göre bir fiyat belirmesi gerekir. Sektörde sürdürülebilir bir üretim, üretici karı olmadan mümkün olamaz.”