Kolon kanseri hakkında bilgilendirmede bulunan Uzm. Dr. Ergün Saraçoğlu, “Kadın ve erkeklerde özellikle 50 yaş üstünde daha sıklıkla görülen bir kanser türüdür. Yaklaşık 1, 5 metre uzunluğunda olan kalın bağırsağın iç yüzeyinde oluşan kanserlere kolon kanseri adı verilir. Bu kanser türü kalın bağırsağın iç yüzeyini örten tabakadaki hücre ve hücre topluluklarının kontrolsüz büyümesi ile ortaya çıkar. Kalın bağırsağın son 15-20 santimlik bölümüne ise rektum adı verilir ve burada beliren kanserler rektum kanseri olarak adlandırılır. İki tür kanseri anlatmak için ‘kolorektal kanserler’ de çok sık kullanılan bir terimdir. Kolorektal kanserler, Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre ülkemizde en sık görülen ilkbeş  kanser arasında yer alır. Kalın bağırsak ya da kolon ve rektum kanserinin (KRK) diğer ismi; kolorektal kanserdir. Yaşam boyu KRK gelişmesi olasılığı erkeklerde, kadınlara oranla biraz daha yüksektir. Bu oran; erkeklerde yüzde 4.5 kadınlar için yüzde 3.2’dir. KRK çoğunlukla adenomlardan (polip) gelişiyor” açıklamasında bulundu.

Kolon kanseri belirtileri nelerdir?

Kolon kanserinin, kolon ya da rektum mukozasından kaynaklanan bu iyi huylu tümörlerin, uzun yıllar sessiz kaldıkları için genellikle fark edilmediğini ve adenomların sıklığı yaşla beraber arttığını belirten Uzm. Dr. Ergün Saraçoğlu, “Kolorektal kanserin kesin sebebi bilinmese de, kişide kolorektal kanser gelişmesini artıran risk faktörleri; ileri yaş, bağırsak içinde poliplerin varlığı (özellikle de patolojisi adenomatöz tarzda olanlar),  ailede kolorektal kanser hastalarının bulunması, genlerde belirgin değişikliklere sebep olmuş bazı genetik bozukluklar (Hereditepolipozis dışı kolon kanserli hastalar) ve/veya kolon ve rektumda kalıtımsal poliplerle karakterize olan ailesel polipozissendromlarının varlığı, belli süreler içinde bağırsak içi hücre tipini bozarak kansere zemin hazırlayabilecek inflamatuar (iltihabi) bağırsak hastalığının olması (Ülseratif kolit ya da Crohn hastalığı), kadınlarda yumurtalık, meme ve rahim kanseri hikâyesinin olması, işlenmiş ve hayvansal gıdaların aşırı, meyve ve sebzenin ise az tüketilmesi ve sigara kullanımıdır. Kolon kanserlerinin başlangıcı bağırsak içindeki hücre büyümeleri yani poliplerdir. Ancak polipler ilk başlarda çoğunlukla hiçbir yakınmaya sebep olmaz. Polipler kanserleşmeye başladıkça boyutça büyüdüklerinde ya da sayıları arttıkça kişinin bağırsak alışkanlıklarında; yeni başlangıçlı kabızlık ya da tam tersi dışkının kıvamında (ishal lehine) veya kokusunda değişiklik, demir eksikliği ile ortaya çıkan kansızlık, dışkının kalınlığının incelmesi, dışkı ile karışık kan gelmesi ya da tuvalete çıktıktan sonra makattan kan gelmesi, karın ağrısı, iştahsızlık ve istemsizce olan kilo kayıpları değişikliklerine sebep olur. Yukarıdaki bulgular tek başına kolorektal kanseri işaret etmez. Ancak bu yakınmalarınız varsa, gerekli kontroller için mutlaka doktora başvurun. Ayrıca bu belirtilerden biriyle birlikte ailenizde bağırsak kanseri, meme, yumurtalık ya da rahim ağzı kanseri öyküsü bulunuyorsa, hekime başvurmayı ihmal etmeyin” şeklinde konuştu.

Kolon kanserinin tanısı ve tedavisi nasıl olur?

Uzm. Dr. Ergün Saraçoğlu, “Kanser tanısı çoğunlukla, hastalıktan şüphelenilmesi ve kolonoskopik tetkik ile konulur. Kolonoskopi sırasında eğer polipler varsa, biyopsi alınır ve patolojik incelemenin de doku tanısını teyit etmesi ile kesinleşir. Kanserlerin erken teşhis edilmesi çok önemlidir. Kolon kanserinde tedavi yöntemleri; cerrahi, kemoterapi ve radyoterapidir. Gelişen teknoloji ile beraber artık kolon kanserinde yaşam süresi artmış ve hastaların tedavi şansı yükselmiştir” dedi.

Yaşam süresi boyunca her 50 kişiden birinde kolorektal kanser oluştuğunu dile getiren Prof. Dr. Yılmaz, “Kolon, diğer adıyla kalın barsak, yaklaşık iki metre uzunluğunda olup, sindirim sisteminin ince barsaktan sonra gelen kısmıdır. Kalın barsak kanseri, diğer adıyla ‘kolorektal kanser’, kalın barsak ve rektum bölgesini tutan kanseri kapsar. Dünyada sık rastlanan kanser tiplerinden olup, ölüme yol açan kanserler arasında üst sıralarda yer almaktadır. Erkekte ve kadında eşit oranda görülen kolon kanseri, bütün kanserler içinde görülme sıklığı bakımından üçüncü sırada yer alır. Kalın barsak kanseri, her yaşta görülmesine karşın, hastaların yüzde 90’ından fazlası kırk yaş ve üzerindedir. Bu yaştan itibaren, her on yılda risk yaklaşık iki katına çıkar. Yaşam süresi boyunca her 50 kişiden birinde kolorektal kanser oluşmaktadır. Bu sıklık, kanseri erken saptamada tüm dünyada uygulanan kanser tarama programlarını haklı çıkarmaktadır” dedi.

Genetik yatkınlık önemli

Kolon kanserinde kalıtsal etkenlerin önemli olduğunu ifade eden Prof. Dr. Şerif Yılmaz, “Daha önceden meme ve yumurtalık kanserini geçirmiş kişilerde ve ailelerinde, kolon kanseri sıklığı daha fazladır. Beslenme, kolon kanserinde önemli bir yere sahiptir. Aşırı yağlı ve hayvansal ürünler kanser ihtimalini arttırır. Ayrıca bazı kimyasal maddeler, kanser nedenleri arasındadır. Sanayi işçilerinde, bazı fabrikalarda çalışanlarda kolon kanseri görülmesi, kimyasal maddelerin etkisini ortaya koymaktadır. Kolon kanseri çoğunlukla kalın barsakta meydana gelen poliplerden meydana gelir. Ailesinde kalın barsak kanseri veya kalın barsak polipi bulunanlar ve ülseratif kolit hastalığı olanlarda risk artar” dedi.

Kolon kanserinin belirtileri

Kolon kanserinin belirtilerinden söz eden Prof. Dr. Şerif Yılmaz, “Kolon kanserinde en sık; makattan gelen kanama ve dışkılama alışkanlıklarının değişmesi, karında kitle hissi, dışkıda kanama, dışkının incelmesi, kansızlık, karın ağrısı, aşırı gaz sancıları, bulantı ve kusma atakları, kilo kaybı belirtileri vardır. Polipler ve kanserin erken aşamaları, genellikle belirti vermezler. Bu yüzden 45 yaşından itibaren mutlaka alt sindirim sistemi endoskopisi ve dışkıda gizli kan testi yapılmalıdır. Rektal muayene, yani makattan parmakla yapılan muayene ile kalın barsak polipleri ve tümörü için ipucu yakalanabilir. Kolonoskopi/ Sigmoidoskopi uygulamasında, özel alet ile makattan rektum bölgesine girilir ve ışık kaynağı yardımıyla bölge ayrıntılı olarak incelenir. Dışkıda gizli kan testi, belirti vermeyen ve sinsice kanama yapan poliplerin veya tümörlerin tanınmasında kullanılır” açıklamasında bulundu.

“Erken tanı hayat kurtarır”

Erken tanı yöntemleri hakkında bilgiler veren Prof. Dr. Şerif Yılmaz, “Her yıl dışkıda gizli kan araştırması, beş yılda bir rektal muayene ve rektosigmoidoskopi; her 10 yılda bir rektal muayene ve tam kolonoskopi; her 5-10 yılda bir çift kontrastlı baryumlu kolon grafisi ve rektal muayene erken tanı yöntemlerindendir. Erken dönemde tanı konulan kolorektal kanserlerde, iyileşme oranı yüksektir. İyi huylu poliplerin, yani et parçalarının zamanla kanserleşmesiyle oluşan kalın barsak kanserinin önlenmesi için, poliplerin endoskopik veya cerrahi yöntemlerle çıkarılması gerekmektedir. Kalın barsak kanseri, cerrahi yöntemle tedavi edilir. Kanserin evresine göre kemoterapi veya radyoterapi uygulanabilir” dedi.

“Kolon kanserinden korunabilirsiniz”

Kolon kanserinden korunmada, lifli gıdalarla ile beslenmenin etkisine dikkat çeken Prof. Dr. Şerif Yılmaz, “Bol miktarda lifli besinlerin tercih edilmesi, kolon kanseri görülme sıklığını azaltmaktadır. Çünkü bu maddeler ile barsak hareketleri artmakta, kanserojen maddelerin barsaktaki yoğunluğunu azaltmakta ve atılmaları kolaylaşmaktadır. Yağlı besinlerle kolon kanseri arasında doğrudan ilişki vardır. Kırmızı et ve yağlı besinler kolon kanseri ihtimalini arttırdığından, bu besinlerin az miktarlarda tüketilmesinde fayda vardır. Kolon kanserinden korunmanın bir diğer yolu ise düzenli kontroller yaptırmaktır. Yapılan muayene ve kolon görüntüleme yöntemleri hastalığı önlemek veya erken tanı koymak için gereklidir. Özellikle ailesinde kolon kanseri olanların ve risk altındaki kişilerin yaptırması gerekir. Bunların dışında egzersiz yapmak, kilo kontrolünü sağlamak, sebze-meyvelere yönelmek, yeşil çay tüketmek barsak düzenini sağladığından dolayı koruyucu olabilmektedir” açıklamasında bulundu.