ALTIN BAHARAT ZERDEÇAL

Zerdeçal, köri baharat karışımına sarı rengini veren bir baharattır. Hindistan’da binlerce yıldır baharat ve şifalı ot olarak kullanılmaktadır. Günümüzde zerdeçal, üzerinde en çok bilimsel araştırma yapılan baharat olarak karşımıza çıkmaktadır.İçeriğindeki kurkumin sayesinde çok güçlü bir antioksidandır. Bağırsak dostu bir baharat olmasının yanı sıra, antioksidan içeriği ile kalp sağlığından beyin sağlığına, kan şekeri kontrolünden, cilt sağlığına birçok noktaya faydalı etki sağlayarak, bedeninin sağlığını yönetmesini destekliyor. Karabiberle birlikte tüketimi ise mevcut etkilerini daha da artırıyor.

TARÇIN

Özellikle tatlıların baş tacı, kokusuyla çoğumuzu büyüleyen tarçın, güçlü bir antioksidan aktiviteye sahiptir. Tarçın kabuğu geleneksel olarak; gazsöktürücü, kabızlık ve karın ağrılarını giderici olarak kullanılır. Özellikle tip 2 diyabet, insülin direnci ve metabolik sendrom üzerine olumlu etkiler göstermektedir. İnsülin hormon duyarlılığını arttırdığı ve açlık kan şekeri düzeylerini azalttığı yapılan çalışmalarla gösterilmiştir.

KİMYON

Kimyon, sindirim enzimlerinin aktivitesini arttırarak potansiyel olarak sindirimi hızlandırır. Ayrıca karaciğerden safra salınımını arttırarak bağırsağınızdaki besinlerin sindirimine yardımcı olur.

SUMAK

Doğal ve güçlü bir antioksidandır, toksinleri ve zararlı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Mideyi rahatlatır, hazımsızlığa yardımcıdır. İçerisindeki tekli doymamış yağ asitleri ile de kalp-damar sağlığınız için oldukça kıymetlidir. Yapılan bazı çalışmalar da egzersiz sonrası kas ağrısını hafifletmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir. Tüm ana yemeklerde, salatalarda, mezelerde baharat olarak kullanılabilir.

 KEKİK

Taze, kuru veya yağ formlarıyla sofralarımızda bulunan kekiğin, sağlık üzerine oldukça yararlı etkileri mevcuttur. İçeriğindeki güçlü antioksidanlar sayesinde kanseri önleyebilir ve bazı bakteri türlerini öldürebilir. Ayrıca sindirime yardımcı olup, ülseri önleyici etkileri de mevcuttur.

FESLEĞEN

Fesleğen; stres ve yaşlanma ile ilişkili hafıza kaybını azaltır, kronik stres ile ilişkili depresyonu azaltır, açlık kan şekerini, kolesterol ve trigliserid düzeylerini düzenlemeye yardımcı olur, hipertansiyonlu kişilerde kan basıncını azaltır. Anti-mikrobiyal özelliği ile diş çürüklerine karşı savaşta iyi bir destekçidir.

Akdeniz ülkelerinin birçoğundaki geleneksel beslenme alışkanlıklarını yansıtan; meyve,sebze, tam tahıl ve kuru baklagillerden oluşan bir beslenme tarzı olan Akdeniz Diyeti hakkında bilgilendirmede bulunan İskenderun Palmiye Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Ecem Boran Kın, bu beslenme tipinin uzun ve kaliteli bir yaşamın temel anahtarı olduğunu belirtti.

Diyetin içeriğini hangi besinler oluşturur?

Tüketilen meyve ve sebzelerde çeşitlilik sağlamanın Akdeniz Diyetinde önemli olduğunu dile getiren Ecem Boran Kın, “Günde 5 ile 8 porsiyon arası meyve ve sebze tüketilmelidir. Tam tahıllı ürünler diyetin temelini oluşturmaktadır. Her öğünde mutlaka tam tahıllı ürünlere yer verilmelidir. Haftanın en az 2 günü balık tüketilmelidir. Tereyağı, kuyruk yağı gibi doymuş yağ kaynakları bu beslenme tarzında bulunmamaktadır. Diyette kullanılan temel yağ, zeytinyağıdır. Kırmızı et tüketimi haftada en fazla 1-2 kez olmalıdır. Yüksek miktarda kırmızı et/kıyma tüketimi rektal kanserle ilişkili bulunmuştur. Protein ihtiyacınızı daha yoğunlukla tavuk eti, hindi eti, kuru baklagiller, yumurta ve kuruyemişlerle sağlanmalıdır. Süt ve süt ürünlerini tüketirken yağı azaltılmış olanlar tercih edilmelidir. Yemekler pişirilirken kızartma yöntemi değil ızgara, fırın, haşlama yöntemleri tercih edilmelidir. Günlük mutlaka 1,5-2 litre(8-10 bardak) su tüketilmelidir” açıklamasında bulundu.

Sağlık üzerine olumlu etkileri nelerdir?

Akdeniz diyetinin sağlığa yararlarından söz eden Beslenme ve Diyet Uzmanı Ecem Boran Kın, “Akdeniz diyetinde doymamış yağ asitlerinin zengin olması, antioksidan kaynaklarının tüketilmesi ve lif içeriğinin yüksek olması başta beyin sağlığı olmak üzere sindirim sistemine kadar birçok yönden etkilidir. Obeziteye karşı koruyucudur. Tip 2 diyabet görülme riskini azaltır. Yüksek tansiyon ve kötü kolesterolün düşmesine yardımcıdır. Kansere karşı koruyucu etki gösterir. Kalp damar hastalıkları riskini azaltır. Alzheimer hastalığına karşı koruyucu etki gösterir” dedi.

Kurban eti nasıl saklanmalıdır?

Etler kolay bozulabilen ve bu bozulma sonucunda sağlık üzerinde sorun yaratacak küfün, toksin gibi maddeler gelişmesine sebep olabilecek besinlerdir. Bunu önlemek ve etin maksimum lezzetini korumak için etlerin doğru depolanmasına dikkat edelim.Öncelikle parçalar haline getirilen kurban etleri güneş görmeyen serin bir ortamda, 3-4 saatlik bir süre zarfında bekletilerek, oluşacak ölüm katılığı önlenmelidir. Sonrasında etin olgunlaşması için 1 gün buzdolabında tutulabilir. Kurban etinin buzdolabında dayanma süresi ortalama 2-3 gündür. Kıyma haline getirilen etler için ise 1-2 gündür. Etlerin uzun süre muhafaza edilebilmesi için buzlukta -18 derecede dondurulmuş olarak saklanması gerekir. Etler bütün olarak değil kullanılacak miktarlarda küçük parçalara bölünüp, buzdolabı poşetlerinde, derin dondurucularda maksimum 4-6 ay saklanabilir. Tekrar pişirmek istediğimizde buzdolabında 6-8 saat bekleterek çözdürmeniz gerekir. Sıcak suyun altında ve oda ısısında bekletme gibi uygulamaların bakteriyel açıdan büyük bir risk oluşturacağı unutulmamalıdır.

Et nasıl pişirilmelidir?

Pişirme yöntemi, etin tüketim kalitesini etkileyen en büyük etmenlerden biridir.  Eti en sağlıklı pişirme yöntemi ilave yağ kullanmadan haşlama, buğulama gibi yöntemlerle kısık ateşte uzun sürede pişirmedir. Kızartma ve mangal gibi pişirme yöntemleri yüksek miktarda besin ögesi kaybına neden olduğu için sağlık açısında çok önermemekteyim. Ancak mangal tüketmek isteyen bireyler mangal ateşi ve etler arasında 15-20 cm lik bir mesafe bırakmalıdır.

Eti bol sebze ile tüketin

Kurban bayramı et tüketiminin çok sık olduğu günlerdir. Bu nedenle sebze tüketiminin de ihmal edilmemesi için et yemeklerimizin yanına domates, salatalık ve bol yeşilliklerden oluşan bir salata ilave etmekte fayda var. Bunu yanında etleri içerisine bol sebze ilavesi ile sote şeklinde pişirseniz daha kolay porsiyon kontrolü sağlamış olursunuz.

Kronik hastalığı olanlar dikkat!

Özellikle kolesterol, kalp-damar, diyabet ve hipertansiyon gibi kronik hastalığı olanlar için porsiyon kontrolü yapmak çok önemlidir. Kavurma gibi doymuş yağ içeriği yüksek olan besinler kan yağlarının artışına neden olacağı için porsiyon kontrolü ve tüketim sıklığına dikkat edilmelidir. Hipertansiyon hastaları çay, kahve ve soda gibi içecekleri kontrollü tüketmelidir. Diyabet hastaları için riskli besinler ise bayramlarda ikram edilen tatlılar.Seçimlerini şerbetli tatlılardan değil de sütlü tatlılardan yana kullanmaları daha sağlıklı bir bayram geçirmeleri için faydalı olacaktır.

Şişmanlık, pişirme yöntemleri ve katkı maddelerinin kanserin oluşumuna etkisi olduğunu belirten Ecem Boran Kın, “Şişmanlık, özellikle meme ve kalın bağırsak kanseri ile ilişkilidir. Yağlı besinlerin aşırı tüketimi, beraberinde kanserojen etki gösteren maddelerin alınmasını getirir. Meyve ve sebze tüketiminin az olması da, antioksidan(kansere karşı koruyan maddeler) madde alımını engeller.Kanser oluşumunu tetikleyen diğer bir neden katkı maddeleridir. Besinlerin raf ömrünü arttırmak amacıyla kullanılan katkı maddelerinin aşırı alımı, vücutta kanser oluşumunu tetiklemektedir. Örneğin; sucuk,salam ve sosislerde koruyucu olarak kullanılan nitrit-nitratın aşırı tüketimi, kanser oluşumuna desteklemektedir. Kızartma,kavurma ve tütsüleme gibi pişirme yöntemleri, kanserojen maddelerin oluşumuna neden olmaktadır. Özellikle yüksek protein içeriğine sahip besinlerin bu yöntemlerle pişirilmesi, kanserojen maddelerin oluşmasını desteklemektedir” açıklamasında bulundu.

Kanser riskini azaltan beslenme kuralları

Hastalık riskini düşürmek için dikkat edilmesi gereken noktalardan söze eden Ecem Boran Kın, “Sağlıklı vücut ağırlığını korumak, Beden Kitle İndeksinin 18,5-25 arasında tutulmasına dikkat etmek, günlük enerji alımı ve harcanmasını dengelemek, hastalık riskini azaltmada önemlidir. Günlük yağdan gelen enerjiyi yüzde 15-30 miktarları arasında tutmalı, yağlıetler, kızartmaları diyete dikkatle almalı ve kırmızı et tüketimini sınırlandırmalıyız. Günlük taze sebze ve meyve tüketimimizi en az 5 porsiyon ve üzerine çıkarmalı; sarımsak, soğan, nane, maydanoz gibi lezzet vericileri, yeşil salatayı ve diğer yeşillikleri yemek listemizde mutlaka bulundurmalı, kuru baklagillere ve tam tahıllara yönelmeliyiz. Posadan zengin ve yağdan fakir bir diyet rektum kanserine karşı koruyucudur. Posa bağırsaktaki kanser yapıcı maddeleri kendi bünyesine alarak vücudumuzdan atılmasını sağlar. Kompleks karbonhidratları ve posadan zengin besinleri daha çok tüketmeye çalışmalıyız. Günlük beslenme planımızda besin çeşitliliğine önem vermeliyiz. Alkolden, sigaradan, katkı maddelerini fazla içeren yiyeceklerden kaçınmalı, doğal olan besinleri bunların yerine tercih etmeliyiz. Yiyecekleri küf ve mantar oluşumundan uzak doğru koşullarda, çabuk bozulabileceklerin de soğukta veya dondurularak saklanmasına dikkat etmeliyiz. Yaşam boyu düzenli egzersiz yapmalıyız” dedi.