Türkiye’ye sığınmasının ardından intihar eden mültecilerin durumunu TBMM’ye soru önergesi ile taşıyan  Adana Milletvekili Tülay Hatimoğulları önergesinde Bakan soylu’dan şu soruları yanıtlamasını istedi.

Savaş ve baskılardan kaçarak Türkiye’ye geldikten sonra Aydın Geri Gönderme Merkezi’nde tutulan mültecilerin kötü muameleye uğradıkları iddiası basına yansımıştır. Mülteciler için kurulan 26 merkez arasında bulunan Aydın Geri Gönderme Merkezi hak ihlalleri iddialarıyla sık sık gündeme gelmekte, burada 24 Şubat’ta Afgan mülteci Sayyid Ümit Sadat intihar etmişti. Geçen yıl 14 Nisan’da da bir mülteci intihar girişiminde bulunmuştu.

Mültecilerin avukatlığını yapan Duygu İnegöllü,“Kaloriferler çok kısıtlı ısıtıyor, sıcak su çok kısa süre aktif oluyor, odalarda 20 kişiye kadar kalabalık bulunabiliyor ve banyo sırası yetişmeyebiliyor. Yemekler yetersiz. Havalandırma hakkı sürekli bir sebeple kısaltılıyor ya da iptal ediliyor. Koşullar çok kötü. Yabancılar, içinde bulundukları şartlar gözetilmeden bu merkezde/merkezlerde tutuluyor. Örneğin İranlılar genelde aynı odada tutuluyor. Bir kişi İran’dan LGBTİ olduğu için kaçtıysa, kendini bir anda ülkesinden kaçma sebebi olan insanların bir kısmıyla aynı odada ve hürriyetinden yoksun halde buluyor.” açıklamasını yaptı.

Bu bağlamda;

1. Afgan mülteci Sayyid Ümit Sadat’ınintihari ile ilgili kurum bir açıklama yapmış mıdır? İntiharın nedenleri/olası hak ihlalleri araştırılmış mıdır?
2. Sayyid Ümit’in oda arkadaşlarının/yakındaki odalarda tutulan yabancıların ifadesi alınmış mıdır?
3. Afganistan gibi riskli, imkanları kısıtlı bir ülkede intihar etmeyen genç Türkiye’ye ulaşıp geri gönderme merkezinde 15 gün kaldıktan sonra neden intihar etmiştir?
4. Hürriyetten yoksun halde kalmayı kaldırabilecek psikolojisi yoktu ise neden burada tutuldu?
5. Sayyid Ümit’in bulunduğu odada tutulmak istemediğine dair şikayetlerde bulunduğu ancak destek almadığı doğru mudur?
6. Geri Gönderme Merkezlerinde tutulurken mültecilerinülkelerini terk etme nedenleri ve içinde bulundukları şartlar neden gözetilmemektedir?
7. İHD İzmir ve Aydın Şubelerinin yayınladıkları raporda ifade edilen, mültecilere korona testi yapılmadığı halde yapıldığına dair evrakların imzalatılması iddiası doğru mudur?
8. Mültecilerin 10 gün boyunca karanlık yerde tutulduklarını, 12 kişilik kalabalık odalarda kaldıklarını, özel eşyalarını alamadıkları, ısınma ve sıcak su sorunu yaşadıklarıiddiaları araştırılmış mıdır?
9. Geri Gönderme Merkezi görevlilerinin kadınlara sözlü ve psikolojik şiddet uyguladığı, erkeklere ise kameraların kör noktalarında fiziksel şiddet uyguladığı iddiası doğru mudur?
10. Mültecilere yönelik uygulanan hak ihlallerinin engellenmesi ve sorumluların açığa çıkartılması için Bakanlığınızın nasıl çalışmaları vardır?

Platform üyelerinin de hazır bulunduğu toplantıda konuşan Kılınç, “KHK Mağdurlarına Çağrımızdır!” diyerek başladığı açıklamasında şu görüşleri dile getirdi:

İktidar hukuksuz ihraçlara son vermek yerine, 23 Ocak 2017 günü 685 sayılı OHAL KHK’sı ile iki yıl süre içinde kamudan ihraç edilmiş yüz binlerce kamu emekçisinin ihraç başvurularını değerlendirmek ve karar altına almakla yetkilendirilen ‘OHAL İşlemlerini İnceleme Komisyonu’nu kurmuştur. Komisyon Temmuz 2017 tarihinden itibaren başvuru almaya başlamıştır. Komisyonun görev süresi 26 Aralık 2018 Tarihli ve 30637 Sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanı kararı ile 1 yıl uzatılmıştır.

Komisyon şu ana kadar 125 bin 600 başvurudan 50 bin 300 dosyayı incelenmiş, 3 bin 700 başvuruyu kabul ederken 46 bin 600’nü ret etmiştir. Başvurusu ret edilen yaklaşık 47 bin başvuru sahibine HSK tarafından özel olarak yetkilendirilen Ankara 19., 20., 21. Ve 22. İdare mahkemelerini işlemin iptali için dava açma adresi olarak gösterilmiştir.

OHAL KHK’leri ile 135 bini aşkın kişi fişleme, müdür/kurum kanaati, sosyal medya paylaşımları, sosyal çevre soruşturması, sendika üyeliği, banka hesabı vb gibi normal koşullarda asla suç olmayan gerekçelerle kamudan ihraç edilmiş, hukukun temel ilkeleri ayaklar altına alınmıştır.

Bugüne kadar haklarında soruşturma yürütülen, savcılıklar tarafından takipsizlik ya da mahkemeler tarafından beraat kararı verilen binlerce KHK mağdurunun görevlerine geri dönmeleri önünde herhangi bir yasal engel olmamasına rağmen, başvuruları ret edilerek hukuksuz bir şekilde görevlerine başlatılmamaktadır.

KHK’ler ile mağdur edilen çalışanların sadece kendileri değil bakmakla yükümlü oldukları çocukları , ana babaları da zor şartlarlarda yaşamlarını sürdürmek durumunda bırakılmıştır. KHK Mağdurlarına bütün çalışma kapıları kapatılmış hukukta “sivil ölüm” olarak adlandırılan yaşam koşulları reva görülmüştür. İki buçuk yıla yaklaşan bu mağduriyetin giderilmesi ortak mücadele ve dayanışma ile mümkündür.

Diğer illerde çalışmalarını sürdüren KHK Mağdurları Platformu’na İskenderun’da yaşayan KHK Mağdurları olarak güç vermek ve sorunlarımızın çözümü konusunda birlikte mücadele etmek istiyoruz. Bu çerçevede İskenderun’da yaşayan gerekçesi ne olursa olsun KHK ile mağdur edilenleri İnsan Hakları Derneği İskenderun Şubesi bünyesinde kurduğumuz KHK Mağdurları Komisyonu ile temas kurmaya ve ortaklaşmaya çağırıyoruz. Bütün haklarımızı alıncaya ve KHK ile mağdur edilen tek kişi kalmayıncaya kadar mücadeleyi omuz omuza sürdürüp çocuklarımızın geleceğine sahip çıkma kararlılığında olduğumuzu bir kez daha belirtiyoruz.”

İSKENDERUN ŞUBESİ

BASINA VE KAMUOYUNA

            Türkiye’nin son dönemdeki baskıcı totaliter rejimi, cezasızlık hukuku ile en çok cezaevlerinde kendisini göstermektedir. Dünden bugüne Türkiye cezaevleri, hak ihlallerinin en çok yaşandığı birincil alanlar olmuştur. Bunun sebebi sadece yasalar değil, vicdani olmayan Adalet, İnsancıl olmayan hukuk pratiği ve anlayışıdır. Sorunun temel çözüm yolu; evrensel hukukun kabul ettiği “insan onuruna yakışır” bir anlayışın cezaevlerinde yaşamsallaştırılmasıdır. 

Bugün, Türkiye Cezaevlerinde Adalet bakanlığı verilerine göre; 24.10.2017 itibariyle 229 BİN 790 tutuklu ve hükümlü bulunmaktadır. Toplam sayısı 384 olan cezaevlerinin kapasitesi 207 bin 339 dur. Yine Adalet Bakanlığının Haziran 2017 verilerine göre; 2 Bin 800 çocuk, 9 bin 708 kadın hükümlü ve tutuklu cezaevlerinde bulunmaktadır. 

İHD hapishaneler komisyonunun hazırladığı 22 Haziran 2017 tarihli hasta mahpuslar raporuna göre 357 si ağır toplam 1025 hasta mahpus bulunmaktadır. Belirtilen bu veriler gün geçtikçe artmaktadır. Bu verilerin nedeni Türkiye’nin; sosyo-ekonomik yaşamın her alanında olduğu gibi, cezaevlerinde de uygulanan Devletin güvenlikçi politikalarıdır. 20 Temmuz 2016 tarihinde yürürlüğe giren OHAL yasakları ile tüm baskı ve kabul edilemez hukuk dışılıklar, anayasa’ya ve uluslararası sözleşmelere aykırı KHK’ler ile uygulamalara yasallık ve meşruluk kazandırılmaya çalışılmıştır. 

İskenderun T Tipi ve M Tipi  cezaevlerinde hak ihlallerinin son dönemde arttığı bilinen bir gerçektir.  Derneğimize yapılan başvurularda  ciddi hak ihlallerinin yaşandığı iddiaları karşısında , Derneğimizin üyesi Avukatlar tarafından cezaevlerinde bulunan mahpuslarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Aynı zamanda cezaevlerinde yaşanan hukuka aykırılıklar ve hak ihlalleri ile ilgili gözlem yapılması dışında, hasta mahpuslar  raporumuzda yer almıştır. 

TESPİT EDİLEN HAK İHLALLERİ

• Cezaevi girişinde çıplak aramaya maruz kalmaları, itiraz halinde darp ve işkenceye maruz kalınması, darp raporunun çok geç alınması

• Hasta mahpusların tedavilerinin yapılmaması yahut geç yapılması

• Hasta mahpusların muayenelerinin kelepçeli yapılması

• İçme suyunun sağlıklı, hijyenik ve içilebilir olmaması

• Çoğunlukla hukuka uygun gerekçeler olmadan disiplin cezaları verilmesi, disiplin cezalarına karşı yapılan itirazlara savunma hakkı ihlal edilerek infaz hakimince red kararları verilmesi

• İnfaz yasası ve yönetmeliği uyarınca mahpuslara tanınan haftalık sosyal ve kültürel faaliyet sürelerine uygun davranılmayarak kısıtlamalara gidilmesi veya hiç faydalandırılmamaları.

• Yasaklanmamış kitap ve dergilerin verilmemesi

• İnfaz koruma memurlarının mahpuslara karşı provoke ve tahrik edici söylem ve davranışları, mahpuslar arasında ayrımcılık yaparak ideolojik yaklaşımlarda bulunmaları.

• Dilekçelere cevap verilmemesi

 Yapılan görüşmelerde tespitlerimiz ile yaşanan hak ihlallerinin ciddi boyutlara vardığı tartışmasızdır. Sorunun çözümü öncelikle insancıl hukuk anlayışı ve pratiğinin hayata geçirilmesidir. 
 Türkiye’nin tarafı olduğu Uluslararası Sözleşmeler ve ulusal mevzuatta tanınan temel hakların uygulanması için  Adalet Bakanlığı, TBMM Cezaevi ve İnsan hakları komisyonunu, Siyasi partiler, 
ulusal ve uluslararası hak temelli çalışan İnsan Hakları Örgütlerini duyarlı olmaya ve sorunların çözümü için yetkili kurumları göreve çağırıyoruz. 

 

                                                                                                            Coşkun Selçuk

                                                                                                           Şube Eşbaşkanı